تبلیغات
ایل بهمئی - بهمئی از كهگیلویه تا خوزستان

بهمئی از كهگیلویه تا خوزستان

نویسنده :mohammad moradi
تاریخ:سه شنبه 19 مهر 1390-02:02 ب.ظ

سرزمین بهمئی ازکهگیلویه تا خوزستان

سرزمین بهمئی ازکهگیلویه تا خوزستان خاک بهمئی در سرزمینی افتاده که «کُهْ گیلویه» نامیده می‌شود. کوه گیلویه در جنوب خاک ایران، میان فارس و خوزستان وبختیاری گسترده شده است. خاک بهمئی از شمال می‌زند به سرزمین بختیاری و از شمال باختری به «جانکی» و گرمسیر «چهارلنگ» بختیاری. جنوب خاکش گرمسیر «طیبی» و شهرستان بهبهان است و باخترش شهرستان «رامهرمز» خاور آن هم سردرسیر «طیبی» است.

سرزمین بهمئی را کوههای بلند و دره‌های ژرف و تپه‌ها و دشتهای بی‌‌‌‌شمار پوشانده و چشمه‌سارها سبزین و خرمش کرده‌ است. هوایش سرد است و لطیف، آبش گوارا و سالم.

«مُمْبی»، «تنگ چویل»، «تنگ سولک» (تنگ سرواک)، «چادر دره»، «رود کپ»، «رود تلخ»، «غارن»، (قارون)، «مارخانی» و کوه‌های «برد سپید» (سنگ سپید)، «کوه سیاه»، «برد کوه» (کوه سنگی) و ……که آب و هوایی سرد دارند، جای تابستان بهمئی هاست، و دهستان‌های «کَتْ»، «لِکَکْ»، «بُلفِرِسْ» (ابوالفارس)، «باو احمد» (بابا احمد)، «دیشموک»، «سِیْدون»، «علا»، «واجل»، «تلاور»، (طلاور) و «جایزون» و … که هوای گرم ملایم دارند جای زمستانی ایل بهمئی است.

دامداری فرشته

دام روح زندگی بهمئی است و دامپروری فلسفه زندگی او. برای بهمئی مرگ یک بره چنان گران و غم انگیز می‌افتد که زن یا فرزند دلبندش از او برود. این دام است که افسانه زندگی بهمئی را پدید می‌آورد و او را تا هنگامی که پرتو جانش روشن است در پی خود به کوه و دشت می‌کشاند. از این رو بهمئی به دام مهر می‌ورزد و همچون جان عزیزش میدارد.    

 

دام بهمئی بیش از همه گوسفند و بز است و پس آن گاو. بهمئی گاو و گوسفند و بز را بیشتر برای شیر نگاه میدارد تا گوشت. از شیر آنها ماست و پنیر درست می‌کند و کره می‌زند و روغن می‌گیرد. پشم گوسفند و موی بز هم نزد بمهئی اهمیتی خاص دارد. او از موی بز ریسمان می‌ریسد و سیاه چادر می‌بافد، و از پشم گوسفند قالی و «گبه»و خورجین و چیزهای گستردنی و پوشیدنی و دیگر فراهم میکند.فروش پشم و مو و بافته‌های آن، و فروش فرآورده‌های شیری، و نیز گاو و گوسفند و بز، با کشاورزی کم رونق دهقانان، چرخ اقتصاد زندگی ایل بهمئی را می‌گرداند.

بهمئی خر و اسب و استرهم دارد، ولی کم و اسب کمتر. خر و استر برای باربری و کوچ نگاهداری می‌شود و اسب برای سواری و سوارکاری و رزم. خانها و خانزادگان بهمئی بیش از دیگران اسب دارند و هر خانواده چند سر. این اسبها خانها را در هنگام رزم و گریز سودمند می افتد و زنان و فرزندانشان را در هنگام کوچ و عروسی.

 

 خندهسبزخجالتاسترسماچ

کوچ

بهمئی‌ها چادر نشین‌اند، مگر برخی که چند سالی است ده نشین شده‌اند. سرشت یک زندگی چادر نشینی کوچ است.کوچ چادر نشین حکایتی است از زندگی ابتدائی این شکل نایافتگی زندگی، از طبیعت برهنه و آرام کوه و دشت چنان رنگی ساده وزیبا یافته، که همه رنگهای فریبنده زندگی شهری در برابرش پریده و بی‌رنگ مینماید.

 

چادر نشینان بهمئی چون سرزمین کوهستانی دارند و آب و هوائی متغیر، و نیز چون دامپرورند وناگزیر از یافتن چراگاه‌های تازه، پس ناچارند بکوچند. کوچ بهمئی زمستانی است و تابستانی. در زمستان پیش از آنکه سرما از سرزمین گرمسیریشان برود، سیاه‌چادرهای خود را بر‌ می‌چینند و با آنچه درونش چیده‌اند بر پشت خر و استر و گاهی هم گاو می‌نهند و هر دسته کاروانی ترتیب می‌دهند و دنبال گله وسگ گله‌شان به ییلاق می‌روند. در میان در میان راه هر دسته به دشت یا دامنه کوه یا میان دره‌یی سبز و خرم که برسند، چند روزی سیاه چادرهای خود را در جوارهم برپا می‌کنند و اجاقهایشان را می‌افروزند و زندگی را آنچنان که بوده دنبال می‌کنند. گله و رمه‌شان هم هرسپیده‌دم با کودکان و چوپانان به کوه و دشت می‌رود و همراه با آهنگ‌نی شبانان به چرا می‌پردازد. روزی که چراگاه برهنه شد و گوسفند بی روزی ماند آن روز سیاه چادر ها برچیده می‌شود و کاروانها به راه می‌افتد و می‌رود به جایی که پر نعمت است و سبزین.

کوچندگان به سرزمین ییلاقی رسیدند می‌مانند تا آخرین روزهای تابستان که هوای ییلاق لطیف است وبی‌آزار و زمینش سبز و رویا.

چادر نشینان سیاه‌چادرهای خود را با اسباب خانه بر پشت خر و استر می‌نهند و کاروانی ترتیب می‌دهند و در پی سگ و گله‌شان می‌کوچند.

در بر چیدن سیاه چادر، زن و مرد وکودک وجوان به یکدیگر کمک میکنند.

 

 

این کوچ تابستانی بهمئی بود. چون زمستانی از پائیز آغاز می‌شود. در این فصل گروه‌گروه زندگی خود را جمع می‌کنند و بردوش چهارپایان می‌نهند و به قشلاق باز می‌گردند تا پائیز و زمستان را در سرزمین گرمسیری بگذرانند. بای بای

هر کوچ یک یا چند هفته طول میکشد. در راه کوچ هر دسته از بهمئی جائی را که چادر می‌زند و شبها وروزهایی می‌گذراند «وار» می‌نامد. راه کوچ و وارهای هر گروه کوچنده معین است و مقرر.

چادر نشینانی که همراه با دامپروری کشاورزی نیز می‌کنند،        کوچ تابستانی را پس از برداشت خرمن و دیرتر از دیگران می‌آغازند.

 

تاریخچه و سازمان ایل سوال

بهمئی‌ها درباره تاریخچه ایل خود و چگونگی ایل خود پدید آمدن آن داستانی دارند که تاریخ شکل یافتن ایل بهمئی را به سیصد تا چهار صد سال پیش می‌رساند و نسب مردمش را به لرهای «بهداروند».

داستان چنین است که چهارصد سال پیش مردی «عالی» نام، دختری از بزرگ طایفه سادات را به زنی می‌گیرد. او از این زن پنچ پسر می‌آورد به نامهای بهمن و طیب و یوسف و شیر و خدر. پسرهای او نیز فرزندانی می آورند و پسران ایشان نیزهمچنین. بهمن وطیب و شیر و یوسف و خدر هر یک ایلی تشکیل می‌دهند که «بهمئی» و «تیبی» و «شیرعالی» و «پسوی» و «خدر عالی» یا «خیر عالی» نامیده شدند. این پنج ایل زمانی چند در کنار هم به صلح و صفا، در سرزمینی که امروز خاک بهمئی‌اش نامیده‌اند، زندگی کردند.روزگار خوشی و آشتی آنها دیری نپائید. روزی بهمئی‌ها جای زندگی را تنگ دیدند و چراگاه را تنگتر، پس بهانه ساز کردند و ناسازگاری آغاز با ایلهای دیگر که روزگاری با هم احساس خویشی می‌کردند و همخونی، برهم زدند. آشوبی بپا شد و زد و خوردی سخت میانشان در گرفت. سویی بهمئی‌ها بودند، سوی دیگر شیریها با طیبی‌ها و یوسفی‌ها و خدریها. طیبی‌ها تاب نیاوردند، ناچار با بهمئی‌ها از در دوستی آمدند، شیریها و دیگران که در رزم استوار بودند و در انتقام کینه‌کش، جنگیدند تا نیرویشان و تاب ایستادگیشان رفت. ناگزیر سرزمین خود را برای بهمئی‌ها واگذاشتند و بجایی رفتند که آسایشی داشت و زمینی گسترده و بی‌رقیب.

امروز شیریها و خدریها پراکنده‌اند و بی‌نشان. یوسفی‌ها هم طایفه‌یی هستند از ایل بهمئی و بهمئی‌ها هم ایلی بزرگ و در خور نام و نشان.

هسته سازمانی ایل بهمئی یک «بهون» است. «بهون» سیاه چادری است که درونش یک خانواده زندگی می‌کند با یک «چاله» (اجاق) روشن. این خانواده پدر و مادر را با فرزندانی که زناشویی نکرده‌اند دربر می‌گیرد. گاهی نیز خواهر یا مادر پدر را.

چند بهون را که در تکه خاکی گردهم افراشته‌اند یک «‌مال» یا یک «آوادی» (آبادی) می‌خوانند. خانواده‌های یک آبادی همه با یکدیگر خویشاوندند و مردانشان از یک پدر و یک نیا.

چند مال یک «دهه» را پدید می‌آورد که ده تا پنجاه بهون دارد. دهه‌ها «تیره» و تیره‌ها «طایفه» را تشکیل می‌دهند.

ایل بهمئی سه طایفه دارد. «احمدی» و «مهمدی» (محمدی) و «الادینی» (علاءالدینی). احمد و محمد برادر بودند و پسران «بهمن». بهمن هم پسر «عالی» بود و پی گذار ایل بهمئی. محمد پسری داشت «میسا» (موسی) نام و میسا هم   چهار پسر به نامهای «علا» و «خلیل» و «نری» و «مهمد» از فرزندان علا و آل تبارش طایفه «الادینی» پدیدآمد، و از این روی از دو طایفه دیگر ایل بهمئی تازه‌تر و جوانتر است.

خلیل تیره‌یی تشکیل داد به نام «خلیلی» از طایفه «مهمدی». نری هم تیره‌ای به نام «نریمیسا» (نری پسر موسی) که پراکنده‌اند در سه طایفه «مهمدی» و «احمدی» و «الادینی». از مهمد هم در طایفه «الادینی» تیره «مهمد میسا» (محمد پسر موسی) درست شد. چشم

ایل بهمئی بجز این سه طایفه،طا‌یفه یی هم به نام «یسوی» (یوسفی) دارد. این طایفه زمانی ایلی بوده و با سازمانی و ویژگیهای جداگانه‌یی. با گذشت زمان و بسبب جنگ و زد و خوردهای ایلی، «یسوی» تحلیل رفت و کوچک شد و امروز طایفه‌یی است «کناری» از ایل بهمئی و در زیر نفوذ و قدرت آن.

طایفه احمدی خود دو طایفه‌ شد. «بیجنی» (بیژنی) و «جلالی» بیژن و جلال فرزندان احمد بودند. طایفه بیجنی دوازده تیره دارد و طایفه جلالی چهار تیره. هر یک از این تیره ها چند تیره کوچک و چند دهه دارند. پاره‌‌یی از تیره‌های دو طایفه بیجنی و جلالی که کوچک و کم جمعیت‌اند تنها چند دهه را در بر می‌گیرند.

طایفه احمدی هفت تیره ‌«کناری» نیز دارد که خودی نیستند و از ایل یا طایفه یا جایی دیگر آمده‌اند. از این هفت تیره سه تیره سیدند و یک تیره شیخ و خادم امامزاده «بابا احمد». سه تیره دیگر «مالخانی» و «نریمیسا» و «آهنگر» است.

مالخانی‌ها در دستگاه خانهای ایل بهمئی خدمت می‌کنند و به همین سبب آنها را «مال‌خانی» (مال: خانه و آبادی) یا «عمله» می‌خوانند. تیره نریمیسا از همان نریمیسای طایفه مهمدی است وتیره «آهنگر» از چلنگران ایل بهمئی بوده‌اند.

طایفه «مهمدی» پنج تیره و طایفه «الادینی» هشت تیره دارد وهر یک چند تیره «کناری». تیره‌ها و دهه‌های طایفه الادینی بیش از طایفه‌های دیگر ایل بهمئی است.

 

سرپرستی مشغول تلفن

پدر خانواده بزرگ یک بهون است وکاردانترین و سالخورده‌ترین پدرها «ریش سپید» یک مال یا آبادی. دهه هم ریش سپید دارد ولی تیره «کدخدا».ریش سفید را پیرمردان دهه بر می‌گزینند. در گزینش او کدخدا و خان هم دست دارند. ریش سفید مردی است دانا و شایسته و از خواسته ‌های این جهانی به اندازه‌یی دارد که بتواند بیش از دیگران مهمان به چادر خود ببرد و از آنها پذیرائی کند.

کدخدا را «خان» برمی‌گزیند. «خان» بزرگ وسرپرست طایفه است. کدخدایان مردانی کاربر وپخته‌اند، و همین پختگی، آنان را به کدخدایی نشانیده. کدخدایانی نیز هستند که کدخدایی را از پدر به ارث برده‌اند .

خانی در هرطایفه دریک خانواده توانگر و نیرومند، می‌گردد. به این معنا که خانهای هر طایفه مقام خانی را از پدر یا برادر بزرگ خود می‌گیرند و پس از خود به پسر یا برادرشان می‌سپارند. اگر خانواده خانی بی‌مرد شود یا تنگدست و ناتوان، یا ناشایست، مردی از خانواده‌یی دیگر که نیرومند است و ثروتمند به مقام خانی میرسد. خانهای ایل بهمئی همه با یکدیگر خویشند و همه از یک نیا.

خانها نیز بزرگی دارند . اوسالار ایل است و «ایلخان» نامیده می‌شود. ایلخان با قدرت وسیاست وتدبیر توانسته است از میان خانهای ایل بهمئی برگزیده شود. ایلخان کنونی ایل بهمئی آقای محمدعلی خلیلی است. مردی است پنجاه ساله و آرام وخوش‌رو. پیش از او و پس از مرگ پدرش - «حسین‌خان» - دوازده سال ایل بهمئی ایلخان نداشت و اکنون بیست سال می‌شود که او ایلخانی می‌کند.

خانه هورا

بهمئی‌‌‌ها چند گونه خانه‌‌ دارند « اشّکفّتّ»، « بُهّون» « کَپَرّ» و « توُ». ابتدایی‌‌ ترین و طبیعی‌ ترین آنها « اشکفت» است. اشکفتها غارهایی است در دل کوه و بیشتر در سرزمین ییلاقی ایل بهمئی، که در پناه آن تنگدسترین مردم آن ایل آرام می‌‌گیرند.




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
http://viabiovit.com/what-is-the-cost-of-viagra.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 06:24 ق.ظ

You actually stated this fantastically.
buy real viagra online without prescription online prescription for viagra is it illegal to buy viagra where can i buy viagra from viagra buy viagra buy levitra viagra cheapest viagra with prescription viagra without presc buy viagra over the counter buy viagra from india
cialis cost walmart
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:03 ب.ظ

Great knowledge. Regards.
cheap cialis cialis for sale south africa acquistare cialis internet enter site very cheap cialis cialis 20 mg buying cialis in colombia rezeptfrei cialis apotheke tesco price cialis we like it safe cheap cialis legalidad de comprar cialis
Cialis pills
دوشنبه 7 خرداد 1397 09:35 ق.ظ

You said it perfectly.!
bulk cialis cialis bula only best offers cialis use cialis 5 mg schweiz cialis pas cher paris price cialis wal mart pharmacy buy cheap cialis in uk cialis sale online buy online cialis 5mg achat cialis en europe
Viagra generika
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 08:35 ب.ظ

You stated that adequately.
viagr getting viagra where to buy viagra for women how can you buy viagra viagra for sale online get a viagra prescription online buy viagra no prescription uk buy viagra without prescription how can i buy viagra online sildenafil uk
Online cialis
شنبه 18 فروردین 1397 10:25 ق.ظ

Thank you. Fantastic stuff.
how to purchase cialis on line cialis para que sirve cialis 50 mg soft tab cialis y deporte generic cialis review uk are there generic cialis buying brand cialis online chinese cialis 50 mg cialis without a doctor's prescription acheter cialis kamagra
Buy cialis online
شنبه 4 فروردین 1397 10:19 ق.ظ

Appreciate it, An abundance of material.

viagra cialis levitra cialis generique comprar cialis navarr cialis tablets for sale cialis 20 mg effectiveness cialis online holland purchasing cialis on the internet only now cialis for sale in us cialis 30 day sample tadalafil 10 mg
Myrtle
جمعه 17 آذر 1396 07:31 ق.ظ
Good post. I learn something totally new and challenging on sites I stumbleupon every day.

It's always interesting to read content from other authors and use a little something from other web sites.
http://uncoveredboss2429.snack.ws/coping-with-severs-disease.html
یکشنبه 4 تیر 1396 09:37 ق.ظ
Glad to be one of the visitants on this amazing internet site :D.
http://galereyes8.jimdo.com/
سه شنبه 2 خرداد 1396 07:56 ق.ظ
Do you have a spam problem on this website; I also am a blogger, and
I was wanting to know your situation; many of us have created some nice procedures and we are looking to swap solutions with other folks, be sure to shoot me an e-mail if
interested.
Benny
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 09:00 ق.ظ
Hello, this weekend is fastidious designed for me, for the reason that this point
in time i am reading this great informative article here at my residence.
manicure
سه شنبه 22 فروردین 1396 03:24 ب.ظ
Everyone loves what you guys are usually up too.
This type of clever work and exposure! Keep up the terrific works guys I've incorporated you
guys to our blogroll.
یکشنبه 27 بهمن 1392 01:37 ب.ظ
با سلام خدمت شما نویسنده محترم وتشکر فراوان از اطلاعات خوب تان.
ملت بهمئی افتخارت خان طلا ومحمد علی خان خلیلی وخدماتشان را ارج مینهند.
خلیلی بهمئی از تهران
دوشنبه 13 آذر 1391 08:51 ق.ظ
باسلام
حضور پررنگ "گوول‏" بهمئی در فضای مجازی مایه دلگرمی و خوشحالیست.‏ موفق باشید
سمت خدا
جمعه 18 فروردین 1391 11:42 ب.ظ
ممنون از اطلاعات كاملی كه دادید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo